Uluslararası ilişkiler okuyanlar bilirler siyasi tarih, uluslararası politika, uluslararası hukuk derken iş bazen öyle bir hâl alır ki işin içinden nasıl sıyrılacağınızı, nerede başlayıp nasıl bitireceğinizi bilemezsiniz. Çoğu zaman uluslararası gelişmeleri birbirleriyle bağdaştırmakta güçlük çekersiniz. Emekli Büyükelçi Onur ÖYMEN'in kaleminden ustaca yazıya dökülmüş bu kitapta Soğuk Savaş döneminden Kardak krizine kadar dünya gündemine damgasını vurmuş uluslararası gelişmeleri etraflıca okuyabilirsiniz. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra dünya siyasi tarihi önemli yönleriyle özetlenmiş. Tabi kitap sadece siyasi tarih konularıyla sınırlı değil. Sessiz diplomasiden baskı yöntemlerine, insan haklarından uluslararası ilişkilerin basınla olan ilişkisine kadar herşey ele alınmış. Uluslararası ilişkiler okuyan herkesin başucu kitabı olması gereken harika bir kitap.

Emekli Büyükelçi Onur ÖYMEN

Remzi Kitabevi

Kitapta Ortadoğu'yu kuşatmış olan “Krizler Hilali” nin tanımı, Pakistan'dan Afganistan'a , İran'dan Irak'a , Suriye- Lübnan sorunundan, İsrail- Filistin anlaşmazlığına kadar uzanan tehlike bölge olarak yapılıyor. Bölgedeki çeşitli problemlerin kaynağı terörizm, nükleer çoğalma, demokrasi yoksunluğu ve yükselişe geçen dini tutuculuk olarak görülüyor. Bu krizler Amerika ve Avrupa güvenliğine bir nevi meydan okuma olarak görüldüğünden “Crescent of Crisis” kitabı bu konuda daha büyük bir koordinasyon ve hareket gerekliliği fikriyle, ortak bir bakış geliştirmeleri için çeşitli Amerikan ve Avrupalı yazarları bir araya getiriyor. 13 katılımcı yazar ve 3 ana yazara sahip kitap Amerikan Avrupa işbirliğini arttıracak nitelikte öneriler sunuyor.

Ortadoğu sorununun sadece Amerika ve Avrupa hükümetleri arasında barış ve güvenliğe tehdit niteliği taşıdığı için diplomatik ilişkilerin odak noktası olmasından değil, sivil toplum içinde de her iki tarafta tepki olduğuna değiniliyor. Örneğin çoğu Amerikan vatandaşlarının Fransa ve Almanya'ya Irak Savaşı'na destek vermedikleri için kızgın olduğu, çoğu Avrupalının da Amerikanın Tahran müzakerelerine katılmayı reddettiği için.

G-8 ülkelerinin Haziran 2004'de Büyük Ortadoğu ve Kuzey Afrika Bölgesiyle İlerleme ve Ortak Gelecek İçin Ortaklık anlaşmasının bölgedeki ekonomik ve politik değişimin değerini arttırmak için önemli olduğu fakat bunun uzun zamana yayılması gereken bir proje olduğu için transatlantik ortaklarının daha sıkı ilişkiler içinde olmasına dair daha acil önlemler alınması gerektiğine işaret ediyor. Yarım yüzyıldan fazla bir süredir soğuk Savaşın kazanılması gibi dünya düzeninin belirlenmesinde rol oynayan transatlantik ortaklığının çağın en önemli konularından biri olan bu konu üzerine bir çözüm getirmezse, her iki tarafın da bu ortaklığı sorgulayacağı ve desteklemeyi bırakabileceğinden bahsediliyor.

Sonuç olarak yazarlar, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'nın ortak bir strateji belirleyip kaynaklarını, ortaklıkları ve güvenlikleri için tehdit unsuru olan bu konu için kullanmaları gerektiğini savunuyor. Yoksa hilaller krizinin sadece batının değil, tüm dünyanın zararına olacağı belirtiliyor.

Ivo H. Daalder, Nicole Gnesotto, Philip Gordon; Crescent of Crisis: U.S.-European Strategy for the Greater Middle East ; Brookings Institution Press, The EU Institute for Security Studies, 2006.

Nur Deniz Özcan

Arka Plan – Uluslararası Politika