|
Uluslararası konjonktür, yani uluslararası sistemdeki
değişiklikler Kıbrıs sorununu doğrudan etkilemiştir. Bugün New
York’ta ortaya çıkan durum da bunu açıkça göstermektedir.
Sorunun başından beri geçirdiği evrelere
bakınca bunu rahatlıkla görebiliriz.
1960 yılında Kıbrıs antlaşmaları yapılırken
Soğuk Savaş yaşanıyordu. Türkiye ve Yunanistan Nato’nun
yeni üyeleri olarak aralarında işbirliğinin gelişmesi umudu
veren iki ülke konumunda idiler. 1950 yıllarında Türk
ve Yunan Hükümetleri arasındaki ilişkiler Meriç-Evros
havzasında bir ekonomik gelişme planı yapılmasına olanak verecek
derecede iyileşmişti. Dolayısıyla, İngiltere Kıbrıs’tan çekilmeye
karar verip de Kıbrıs sorunu ortaya çıktığında, konunun
çözümüne olanak verecek bir konjonktür
mevcuttu. Bundan dolayıdır ki, 1960 antlaşmaları yapılabilmiştir.
Daha sonra, 1963 yılının sonunda Makarios
tarafından buhran yaratıldığında
ise, konjonktür çok farklı idi.
1964 ve 1965 yıllarında Kıbrıslı Rumların Türklere karşı
saldırıları sürerken, Türkiye Makarios’a bir ültimatom
verdiği zaman Kruçev de Türkiye’ye sert nota gönderiyordu.
Kennedy-Kruçev çatışması ve Küba krizi sonrasında
ortaya çıkan konjonktür doğal olarak Kıbrıs’ı etkiliyordu.
Aradan 10 yıl geçtikten sonra ise
yeni bir konjonktür ile karşılaşıldı. Doğu ve
Batı blokları arasında yumuşama başlıyordu,
1974 yılında Yunanistan Kıbrıs’ta Makarios’a karşı darbe yapıp
Adayı Yunanistan’a bağlamaya kalktığında, Türkiye’nin Kıbrıs’a
karşı askeri bir hareket yapmasının engellenmesi söz konusu
olmadı.
Bugünkü konjonktür 1990
yılında Soğuk Savaş’ın sona ermesinden
sonra ortaya çıkmıştır. Sorunları
şu veya bu yönde bir çözüme bağlama refleksi
güç kazanmıştır. Eski Doğu Bloğu ülkelerinin
Nato ve AB’ye katılmaları yönünde güçlü
bir cereyan ortaya çıkmıştır. Bu Kıbrıs’ı da etkilemiştir.
AB ülkeleri, 1960 Kıbrıs Antlaşmaları hükümlerini
göz ardı ederek Kıbrıs’ı üye yapma kararı almışlardır.
Batılı ülkeler ve Güvenlik Konseyi’nin sürekli
üyeleri Kıbrıs’ta çözüm lehinde tutum
almışlardır. 11 Eylül saldırılarından sonra oluşmaya başlayan
yeni uluslararası konjonktür de,
Kıbrıs’ta çözüm olması lehinde
esen rüzgarları güçlendirmiştir.
İşte şimdi New York’taki görüşmeler
böyle bir güçlü rüzgar altında cereyan
etmiştir.
|