New York da Kıbrıs Uluslararası Konjonktürden Etkileniyor

Reşat Arım , 13.02.2004


Uluslararası konjonktür, yani uluslararası sistemdeki değişiklikler Kıbrıs sorununu doğrudan etkilemiştir. Bugün New York’ta ortaya çıkan durum da bunu açıkça göstermektedir.

Sorunun başından beri geçirdiği evrelere bakınca bunu rahatlıkla görebiliriz.

1960 yılında Kıbrıs antlaşmaları yapılırken Soğuk Savaş yaşanıyordu. Türkiye ve Yunanistan Nato’nun yeni üyeleri olarak aralarında işbirliğinin gelişmesi umudu veren iki ülke konumunda idiler. 1950 yıllarında Türk ve Yunan Hükümetleri arasındaki ilişkiler Meriç-Evros havzasında bir ekonomik gelişme planı yapılmasına olanak verecek derecede iyileşmişti. Dolayısıyla, İngiltere Kıbrıs’tan çekilmeye karar verip de Kıbrıs sorunu ortaya çıktığında, konunun çözümüne olanak verecek bir konjonktür mevcuttu. Bundan dolayıdır ki, 1960 antlaşmaları yapılabilmiştir.

Daha sonra, 1963 yılının sonunda Makarios tarafından buhran yaratıldığında

ise, konjonktür çok farklı idi. 1964 ve 1965 yıllarında Kıbrıslı Rumların Türklere karşı saldırıları sürerken, Türkiye Makarios’a bir ültimatom verdiği zaman Kruçev de Türkiye’ye sert nota gönderiyordu. Kennedy-Kruçev çatışması ve Küba krizi sonrasında ortaya çıkan konjonktür doğal olarak Kıbrıs’ı etkiliyordu.

Aradan 10 yıl geçtikten sonra ise yeni bir konjonktür ile karşılaşıldı. Doğu ve

Batı blokları arasında yumuşama başlıyordu, 1974 yılında Yunanistan Kıbrıs’ta Makarios’a karşı darbe yapıp Adayı Yunanistan’a bağlamaya kalktığında, Türkiye’nin Kıbrıs’a karşı askeri bir hareket yapmasının engellenmesi söz konusu olmadı.

Bugünkü  konjonktür 1990 yılında Soğuk Savaş’ın sona ermesinden

sonra ortaya çıkmıştır. Sorunları şu veya bu yönde bir çözüme bağlama refleksi güç kazanmıştır. Eski Doğu Bloğu ülkelerinin Nato ve AB’ye katılmaları yönünde güçlü bir cereyan ortaya çıkmıştır. Bu Kıbrıs’ı da etkilemiştir. AB ülkeleri, 1960 Kıbrıs Antlaşmaları hükümlerini göz ardı ederek Kıbrıs’ı üye yapma kararı almışlardır. Batılı ülkeler ve Güvenlik Konseyi’nin sürekli üyeleri Kıbrıs’ta çözüm lehinde tutum almışlardır. 11 Eylül saldırılarından sonra oluşmaya başlayan yeni uluslararası konjonktür de,

Kıbrıs’ta çözüm olması lehinde esen rüzgarları güçlendirmiştir.

İşte şimdi New York’taki görüşmeler böyle bir güçlü rüzgar altında cereyan etmiştir.

İNCELEMELER